Lip. 30 2014

We drive

Close to dawn we drive off the road, into the desert. We park and arrange ourselves to sleep. Some of us are on the dining bench. Some of us lie on the floor, stomach to back, half to half, so there is enough room. Some of us take the bed in the back, touch each other in the agreed-upon way. Some of us cry out and are ashamed. We close our eyes. We open them hours later. Two have left, we see their footprints in the sand outside, heading farther into the desert. We follow the footprints for a time. We turn when we are in danger of losing sight of the RV. We think it was two men, we count ourselves, we think it was a man and his boy, they have left their bar of soap, they took a few cuts of meat, there are drippings down the narrow walkway and down the steps. Some of us get behind the RV and push it back to the road, digging our toes in, most of us are barefoot, some of us are prideful of the thick soles of our feet, but that pride is frowned upon.
We drive. Some of us are sick into the bucket. Some of us check for ingredients, flavorings, there are none. There is only the cooler. The waitress passes white packets of sugar from her pocket, some of us feed from the new woman’s breast, but it is work. We barter for clothing, for secrets, for touch. We wear what we find. We claim what we can. We say sss sss sss into our ears. We say hush, hush. Some of us lean into each other and touch. We are bored. We don’t say this but it is what we are. Some of us put mouths to mouths, use our teeth, some of us try not to mind. In the evening there is a red sky. We notice how it bleeds into the horizon instead of out. A few of us pass the drippings cup, but soon there’s none left.

Lindsay Hunter, Don’t Kiss Me: Stories, FSG Originals (July 2, 2013).

Lip. 27 2014

The Brooklyn Promenade

After the game I took the bottle onto the balcony. I had a seat on a canvas chair and looked out on the Brooklyn Promenade. There’s almost nothing better than the Promenade and its walkers, benchwarmers, and late-night lovemakers to further estrange you from a Friday night. I poured a drink and toasted them. I toasted the whole city. “Here’s to your picnics and suntans,” I said. I looked at the Manhattan skyline, that luminous glow just across the river. People were still hard at work. “Here’s to your war rooms and coronaries,” I toasted the people inside that honeycomb of industry. “Here’s to your dress socks and divorce papers.” I had a toast for practically everyone that night. “To you, young couple overlooking the river,” I said, “here’s to your frittatas and sex tapes.” “To you, picture taker with the endless flash,” I said, “here’s to your personal-brand maintenance with every uploaded image.” “To you, beautiful youth, wasting your life behind your me-machine,” I said, “here’s to your echo chamber and reflecting pool.” I toasted them all. I drank and toasted. “To you, Yankees fan with the Jeter shirt,” I said, “here’s to your aftershaves and rape acquittals.” I poured and I drank. “To you, corporate citizen, failing to bag up your Pomeranian’s warm shit,” I said, “and to all your fellow derivatives traders and quant douche bags: here’s to your anonymous faces and unlisted numbers,” I said. “Here’s to your sinking of America, you scumbags. May you end up in cold cells where rats go to die.” “Here’s to you, Mrs. Convoy,” I said, “here’s to your catechisms and your turtlenecks.” “Here’s to you, Abby. Thanks for the notice. Good luck on your new opportunities.” “And here’s to you, Connie. Here’s to your poet, your Ben, and all your future smiling babies of life.” I didn’t toast Uncle Stuart. I tried not to think of him, or of Mirav or Grant Arthur. I was drinking, and toasting, to forget. I continued in this vein until I had only enough toast left for one last drink. “And to you,” I said, “asshole on the balcony, here’s to your curried flatulence and your valid fears of autoerotic asphyxiation. Here’s to your longing, your longing for the company of others, and all your bighearted efforts to secure it. Cheers,” I said. I toasted myself and drank. I must have been saying much of this aloud, as a neighbor of mine, standing on her balcony, was peering over at me. I toasted her. She went inside. I was done with the bottle, I was done toasting and drinking. For a long time thereafter I stared almost steadily at the bright and ostentatious VERIZON sign on top of one of the tallest buildings—the only branded skyscraper in Manhattan, a fucking blight marring the skyline—and I thought, Why couldn’t those cunts have flown into that building? Then I passed out, and when I woke, there was nobody, I mean absolutely nobody, out on the Promenade. I searched and searched, I waited and waited. Surely someone would walk by any minute now. But no one did.
What terrifying hour was this, and why was I made to wake to it? Where were they, the strangers I had just been toasting? Never before had the Promenade emptied out so entirely, so finally, and instead of the familiar, noisy, peopled landmark of one of the biggest cities on earth, where you are promised never to be alone, it seemed now like a colony on the moon floating in an eternal night, with me as its only inhabitant. All of this hit me literally within the first second or two of waking up, and that moment was unbearable. I felt so forgotten, so passed over, so left behind, so lost out. I was sure not only that everything worth doing had already been done while I was asleep but also that, now that I was awake, there was no longer anything worth doing. The solution at desperate moments like this was always to find something to do, and I mean anything, as quickly as possible. My first instinct was to reach for my me-machine. It put me in instant touch, it gave me instant purpose. Maybe Connie had called or texted or emailed, or Mercer, or… but no. No one had called or emailed or texted. I would do practically anything, I thought, to have them back—I mean the strollers and lovers of a few hours earlier, so that I might have another chance to stroll alongside them, to look out in wonder at the skyline, to lick carefully at the edges of my ice cream, and, after a while, to leave the Promenade, off to bed for a good night’s sleep—or to that one vital thing among the city’s offerings that night, that one unmissable thing that makes staying up all night a treasure and not a terror—and then to rise again at a decent hour, to walk the Promenade in the light of a new morning, eating a little pastry for breakfast and having coffee on one of the benches while looking out at the brightened waters. Oh, come back, you people lost to darkness! Come back, you ghosts. The day is hard enough. Don’t leave me alone with the night. Finally I was able to move. I sat up in the chair and listened. There was the hum of the river, and the island across the river, and the last desultory traffic of the night washing by on the expressway below. I can only suggest the effect it had on me, that is, the feeling that my life, and the city’s, and the world’s every carefree, winsome hour, were perfectly without meaning.

Joshua Ferris, To Rise Again at a Decent Hour, Little, Brown and Company; First Edition edition (May 13, 2014).

Photo by Andrew McDaniel, Flickr, CC BY-NC-SA 2.0

Lip. 15 2014


Lost: the hot-pink bullet from the spent cartridge of lip gloss he’s found lodged between gearbox and seat. And the beat she always caught, chasing from station to station as they raced between red lights. The scent of summer evaporating at noon—coconut, sweat, the salt lick of her skin scorched against turquoise vinyl. Evening’s perfume of broken heat, a tide of lawn sprinklers whipping through the dark as moons emerge: each neighborhood, each roof, each windowpane sending up its own. In the smaze of foundry chimneys, a tarnished spoon bent by telekinesis into a wedding band. Over a steeple, a halo missing a saint. Above the shimmering sweet-water sea, a tragic mask with a comic reflection. Or is it vice versa? There’s one un-self-conscious about its pitted face; one with its own star in Hollywood; and another aloof, back turned as if boycotting tomorrow, the way that Miles Davis, circa Kind of Blue, would turn his back on the audience when he’d solo. And in the rearview mirror where it’s always October, leaves blowing off like pages from an unfinished memoir …
“So, where to?” he’d ask.
“Baby, just drive.”

Stuart Dybek, Ecstatic Cahoots: Fifty Short Stories, Farrar, Straus and Giroux (June 3, 2014)

Lip. 07 2014

Piersi święte, piersi erotyczne


Sto lat po pojawieniu się we Włoszech przedstawień karmiącej Madonny, także Agnès Sorel, kochanka króla Francji, została namalowana z odkrytą piersią.
Jej pierś nie była miniaturowym dodatkiem przystawionym do okrytego szatą ciała, tak jak widzimy na czternastowiecznych obrazach przedstawiających karmiącą Madonnę, ale zmysłową kulą wyskakującą z gorsetu. Usytuowana pośrodku obrazu naga pierś, która przykuwa wzrok oglądającego, zdaje się nie obchodzić ani kobiety, której zamyślone spojrzenie skierowane jest ku dołowi, ani siedzącego przed nią dziecka beznamiętnie patrzącego w dal. Obraz ten, znany także pod nazwą Madonna z Melu, mógł szokować pierwszych widzów, przyzwyczajonych do przedstawień Matki Boskiej z powagą karmiącej małego Jezusa, a znajdujących na jej miejscu wytworną damę, z piersią podawaną jak owoc do delektowania się widzowi, ale z pewnością nie dziecku, spokojnie siedzącemu w kadrze obrazu.
Holenderski historyk Johan Huizinga, omawiając połączenie treści religijnych i świeckich w tym obrazie, mówi o “bluźnierczej bezpośredniości […] [takiej] że nie potrafiłby jej przewyższyć żaden umysł renesansowy”. Anna Hollander uważa, że obraz ten wyznacza chwilę, w którym odkryta pierś przekształciła się “w sztuce w sygnał erotyczny” i zaczęła odwoływać się do czystej przyjemności. Pierś odarta ze świętości, stała się niekwestionowanym obszarem gry męskiego pożądania.
Życie Agnès Sorel zwiastowało nową epokę we francuskiej historii, a także nowe pojmowanie piersi przes społeczeństwo. Agnès, jako pierwsza oficjalna kochanka Króla Francji, obdarowywana była zamkami, biżuterią i innymi drogocennymi przedmiotami, których nigdy wcześniej nie dostawały żadne królewskie faworyty. Corocznie otrzymywała znaczną w tamtych czasach sumę trzysta liwrów, nosiła najkosztowniejsze stroje w całym królestwie, a jej asysta była liczniejsza od tej, którą dysponowała królowa, Marie d’Anjou. Królowa, która urodziła małżonkowi czternaścioro dzieci (wiele z nich zmarło w dzieciństwie) znosiła tę sytuację bez głośnego sprzeciwu. Inni jednak okazywali faworycie królewskiej otwartą wrogość - następca tronu, przyszły Ludwik XI, nawet biegał za nią z nożem! Krytykowano jej ekstrawaganckie suknie z długimi trenami i popisywanie się biustem, ale król nic sobie z tego nie robił. W swoim czasie uznał nawet jej trzy córki. Co to za król, który uczynił swoją pozamałżeńską namiętność sprawą publiczną? Władca ten to nikt inny, tylko Karol VII (1403-1461), zawdzięczający koronę militarnym zwycięstwom Joanny d’Arc, którą później pozostawił na pastwę Anglików.
Karol VII miał ponad czterdzieści lat, kiedy zimą 1444 roku po raz pierwszy ujrzał Agnès Sorel. O połowę od niego młodsza, niezwykle ładna, szybko zdobyła serce nieatrakcyjnego króla, który podarował jej zamek położony w pobliżu jego własnej siedziby, a wraz z zamkiem tytuł dame de beauté, pod którym od tej pory występowała. Choć żyła w niezwykłym przepychu, w historii Francji zapisała się jako postać pozytywna, ponieważ zachęciła Karola VII do wyzbycia się wrodzonej apatii i do odzyskania od Anglików Normandii. Najwyraźniej Karol do czynu zbrojnego musiał otrzymywać bodziec od kobiet. Piętnaście lat wcześniej do czynu pchnęła go święta [Joanna d’Arc], tym razem przyszła kolej na stworzenie mniej uduchowione. Agnès jako pierwsza spośród królewskich kochanek osiągnęła ogromne korzyści w zamian za okazywanie władcy seksualnych względów.
Jej panowanie okazało się jednak krótkie. Po sześciu latach, od pierwszego spotkania z Karolem VII, zachorowała i po kilku dniach zmarła. Pozostawiła po sobie wizerunek pięknej kobiety z odsłoniętą piersią, który utrwalony został na dwóch słynnych obrazach. Malowidła te wyznaczają punkt zwrotny w historii, kiedy święte piersi, związane z macierzyństwem, zostały zastąpione przez piersi erotyczne, symbolizujące seksualną przyjemność. Stopniowo piersi pojawiające się w sztuce i literaturze coraz mniej należały do dziecka czy do Kościoła, coraz częściej zaś do mężczyzn dzierżących władzę ziemską, traktujących je wyłącznie jako środek pobjudzający ich zmysły.
Nie wiemy, czy Agnès Sorel kiedykolwiek pokazała się publicznie z obnażonym torsem albo z odkrytą jedną piersią, jak utrzymywano w jej czasach. Z całą pewnością nosiła suknie z głębokimi dekoltami, które były modne na dworze od kiedy wprowadziła je Izabela Bawarska, władcza matka Karola VII. W 1405 roku Izabela została publicznie skrytykowana przez zuchwałego kapłana, Jaquesa Legranda: “O, szalona królowo! Obniż rogi swojego henninu i zasłoń prowokujące ciało!”. Wbrew temu upomnieniu, nowe formy dekoltów okazały się ciekawą propozycją dla kobiet ze wszystkich warstw społecznych.
Od czasu, kiedy w późnośredniowiecznej modzie zaczęto podkreślać piersi, zirytowani moraliści we wszystkich krajach zaprotestowali przeciwko ich eksponowaniu. Przedstawiciele Kościoła katolickiego nazywali sznurowane gorsety kobiece “bramami piekła”. Czeski reformator religijny Jan Hus (1369-1429), “doktor najbardziej chrześcijański” [doctor christianissimus], lamentował na widok dam “z otwartymi gorsami i odsłoniętymi piresiami, w obcisłych gorsetach i rękawach”, czyli kobiet ściskających piersi, aby je podnieść do góry sztrywnych gorsetów z obcisłymi rękawami. W obliczu krytyki kokietki musiały znaleźć sposób na zachowanie głębokich dekoltów i posłużyły się przezroczystymi tkaninami do ich zasłaniania. Michel Menot, jeden z najzłośliwszych mówców XV wieku, otwarcie potępiał ten fortel, nazywając go sposobem na przywabianie, udawaniem, że służy przykryciu piersi. Kobiety pokazujące w ten sposób swoje ciała przyrównywał do sprzedawców ryb przy straganach, a także do zadżumionych, którzy chodzili z kołatkami, aby ostrzec przechodniów o swojej niosącej zagrożenie obecności.
Inny francuski kapłan, Olivier Maillard, zapowiadał kobietom odsłaniającym piersi, że w piekle zostaną powieszone za swoje “bezwstydne wymiona”, co najwyraźniej stanowiło formę kary za tego rodzaju występek. Biskup Jean Jouvenel des Ursins, ubolewając nad rozwiązłością panującą na dworze Karola VII, krytykował wydekoltowane gorsety, “przez które widać piersi, sutki i ciało” i uważał je za namacalny symbol ogólnej atmosfery “prostytucji i rozpusty, i wszelkich innych grzechów”. W Anglii odpowiednik Karola VII, młody i pobożny Henryk VI (1421-1471), był zgorszony widokiem obnażonych piersi i stanowczo potępiał ich pokazywanie na swoim dworze. Do chóru oburzonych dołączyli angielscy moraliści, potępiajacy kobiety pokazujące biusty oraz besztający mężczyzn i kobiety za ostentacyjne stroje - szczególnie za sute rękawy, buty ze szpiczastymi nosami i wyeksponowane saczki, które utrzymywały się w modzie przez niemal dwieści lat (około 1408-1575). W tym okresie w większości europejskich królestw wydano wiele praw dotyczących luksusowych strojów, mające doprowadzić do zróżnicowania wyglądu poszczególnych klas społecznych i zniechęcenie do noszenia wyzywającego odzienia. Pomimo wciąż ponawianych regulacji wystawione na widok piersi nadal szokowały religijnych fanatyków i zachwycały tych, którzy byli szczerze oddani ziemskim przyjemnościom.

Marilyn Yalom, Historia kobiecych piersi, Warszawa 2012, ss. 68-72.

Lip. 05 2014


PRZEMEK siedzi na kanapie, lekko zgarbiony. W ręce ściska pada od konsoli, mocniej, niż to jest konieczne.
Przemek ma dwadzieścia trzy lata. Jest dzieckiem wolności – urodził się 4 czerwca, kiedy w Polsce, proszę państwa, w Polsce skończył się komunizm! Jego mama należała do „Solidarności” i chociaż nie odegrała w niej większej roli, była jedną z milionów tych, którzy posłuchali słów papieża i przygotowali się na przyjście ducha odnowienia. Na każde urodziny piecze synowi tort udekorowany białym i czerwonym lukrem, wystarczy dodać soku wiśniowego do cukru pudru, i pisze na nim „mam iks lat” solidarycą. Mieszkają razem, jak Kangurzyca i Maleństwo, bo tatuś dawno temu rozbrykał się, taki Tygrysek, i tyle go widzieli.
Słuchając opowieści mamy o tamtych przerażających czasach, kiedy panowała wieczna zima, a po ulicach jeździły czołgi ZOMO, Przemek czuł, że niewłaściwie korzysta z tej wolności. Uginał się pod jej ciężarem. Uznał, że mógłby zrobić więcej, bardziej, lepiej. Wyśrubowywał wyniki lekkoatletyczne i średnią w szkole, zawsze czerwony pasek, nagroda książkowa, uścisk ręki dyrektora, zamglony wzrok ciała pedagogicznego, zwłaszcza, od niedawna, pani od biologii, smutnej młodej dziewczyny ledwo po studiach.
Tyle pokładanej wiary, rozbuchanej nadziei i matczynej miłości poszło na marne, gdy na miesiąc przed maturą przeżył załamanie nerwowe i zamknął się w sobie. Ambicje? A co jeśli czyjąś ambicją jest grać cały dzień w Bombermana?
Oto Przemek, w rozciągniętej koszulce, która kiedyś miała jakiś napis, a może obrazek, ale dawno się sprał. Nie chce od życia wiele, ot, po prostu siedzieć sobie na wygodnej sofie, opychać się pizzą i grać w Bombermana. Ma jakąś pracę, to dobry chłopak, nic wielkiego, jakieś strony robi i nie musi wychodzić z domu, tyle, żeby dołożyć się mamie do czynszu. Popuka parę godzin w klawiaturę, poklika myszką i może wracać do gry. Nie ma dziewczyny, bo to za dużo ambarasu, zresztą w swoim bombermanowym szale przestał interesować się seksem i nawet już nie wchodzi na redtube.
Nigdy się nie spotkacie, nigdy nie dowiecie się o swoim istnieniu. Dzielą was kilometry światłowodu, łączy zaś ślepy los maszyny losującej graczy do bitwy online na serwerze sieci playstation. Nigdy nie dowiesz się, co czuje Przemek, kiedy wygrywasz z nim mecz w Bombermana.
Przemek ma dwadzieścia trzy lata, ale kiedy leży zalany łzami, wtulony w poduszkę, wygląda jak małe dziecko.

Michał R. Wiśniewski, Jetlag, Warszawa 2014.